Harold Wilson

James Harold Wilson (ur. 11 marca 1916 w Huddersfield, zm. 24 maja 1995 w Londynie) – polityk brytyjskiej Partii Pracy, premier Wielkiej Brytanii w okresie od 16 października 1964 do 19 czerwca 1970 oraz ponownie od 4 marca 1974 do 5 kwietnia 1976. Za rządów Wilsona nastąpił gwałtowny zwrot w polityce państwa w stosunku do związków zawodowych i organizacji pracodawców. Zatwierdzono także ustawę mającą zapobiegać dyskryminacji ze względu na płeć. Wielka Brytania wpadła jednak w kryzys finansowy. Kolejne problemy wywołała jednostronna deklaracja niepodległości ogłoszona przez białą mniejszość w Rodezji oraz walki w Irlandii Północnej. Spowodowało to utratę na cztery lata władzy przez Partię Pracy. Wilson powrócił na fotel premiera, ale w 1976 nagle i niespodziewanie złożył dymisję, podobno ze względu na stan zdrowia. Dziś natomiast bardziej prawdopodobnym jest, że dymisję wymusił brytyjski kontrwywiad MI5, który miał Wilsonowi za złe głównie politykę pojednania z Irlandią. Jeden z byłych agentów ujawnił, że MI5 organizował strajk powszechny w Irlandii Północnej, by zachwiać rządem Wilsona, a także że przy pomocy usłużnych dziennikarzy sugerowano, że premier jest agentem KGB. W ostatnich latach życia dosięgła go choroba Alzheimera. Był synem Herberta Wilsona, chemika, działacza wpierw Partii Liberalnej, a następnie Partii Pracy, oraz Ethel Seddon, nauczycielki. Dzięki uzyskanemu stypendium rozpoczął naukę w miejscowej Royds Hall Secondary School. W 1931 r. musiał przerwać naukę z powodu ciężkiego duru brzusznego. W 1932 r. jego ojciec przeprowadził się do Spital w poszukiwaniu pracy. Wilson kontynuował więc naukę w miejscowej Wirral Grammar School for Boys. Miał dobre wyniki w nauce, ale nie udało mu się uzyskać stypendium naukowego. Jednak dzięki wsparciu władz lokalnych udało mu się rozpocząć studia na kierunku historia współczesna w Jesus College na Uniwersytecie Oksfordzkim w 1934 r. Na studiach Wilson zaangażował się w działalność polityczną. Początkowo związany był z Partią Liberalną, potem z Partią Pracy. Po pierwszym roku studiów zmienił kierunek na filozofię, politologię i ekonomię. Studia ukończył z bardzo dobrymi wynikami. Po studiach pozostał na uniwersytecie i w 1937 r. został wykładowcą historii ekonomii w New College. W latach 1938–1945 pracował w University College jako asystent Williama Beveridge’a. Zajmował się wówczas sprawami bezrobocia i cyklami handlowymi. 1 stycznia 1940 r. w kaplicy Mansfield College poślubił Gladys Mary Wilson (ur. 1918), która została później znaną poetką. Byli małżeństwem aż do śmierci Harolda. Małżonkowie mieli razem dwóch synów – Robina, który został profesorem matematyki, i Gilesa, który został nauczycielem. Po wybuchu II wojny światowej Wilson zgłosił się na ochotnika do służby wojskowej. Został jednak uznany za specjalistę i przydzielony do Służby Cywilnej. Wojnę spędził pracując jako statystyk i ekonomista dla przemysłu węglowego. W latach 1943–1944 był dyrektorem ekonomicznym i statystycznym w ministerstwie paliwa i energii.