Gregory Peck

Gregory Peck (wym. [ˈgrɛgəri pɛk], właśc. Eldred Gregory Peck; ur. 5 kwietnia 1916 w San Diego, zm. 12 czerwca 2003 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy i teatralny, działacz społeczny oraz humanitarysta. Jedna z największych legend w historii amerykańskiego kina. Gwiazda i ikona okresu „Złotej Ery Hollywood”. W 1999 American Film Institute sklasyfikował jego nazwisko na 12. miejscu w rankingu „największych aktorów wszech czasów” (The 50 Greatest American Screen Legends)[a]. Peck rozpoczął karierę sceniczną występując między innymi na Broadwayu na początku lat 40. XX wieku. W 1944 zadebiutował na dużym ekranie pierwszoplanową rolą w dramacie wojennym Dni chwały. We wczesnych latach stworzył charakterystyczny dla siebie typ poważnego bohatera przywiązanego do wartości moralnych, odznaczającego się wytrwałością i inteligencją – Klucze królestwa (1944), Dżentelmeńska umowa (1947) – portretując go najczęściej w trakcie trwania kariery. Przekrój jego dorobku stanowiły także kreacje postaci o bardziej skomplikowanej osobowości, nastawionej na większy dramatyzm i warstwę psychologiczną (Urzeczona; 1945), cechujących się bezwzględnością oraz żądzą zemsty (Pojedynek w słońcu; 1946, Moby Dick; 1956), czy też lżejsze role w odmiennych gatunkowo filmach (Rzymskie wakacje; 1953, Żona modna; 1957). Dzięki współpracy z Henrym Kingiem i Williamem Wylerem Peck stworzył pamiętne kreacje w westernach Jim Ringo (1950) oraz Biały Kanion (1958). Za rolę prawnika Atticusa Fincha w dramacie obyczajowym Zabić drozda (1962) został uhonorowany nagrodą Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego, do której w trakcie kariery łącznie był nominowany pięciokrotnie. Poza aktorstwem Peck działał w organizacjach filmowych; w latach 1967–1970 pełnił funkcję przewodniczącego Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej. Był także jednym ze współzałożycieli American Film Institute. W 1969 został odznaczony przez prezydenta Lyndona B. Johnsona Medalem Wolności. W 1998 uhonorowany z rąk prezydenta Billa Clintona Narodowym Medalem Sztuki. Do innych znanych filmów w dorobku Pecka należą: Roczniak (1946), Akt oskarżenia (1947), Z jasnego nieba (1949), Działa Navarony (1961), Przylądek strachu (1962), Jak zdobywano Dziki Zachód (1962), Omen (1976) i Chłopcy z Brazylii (1978). Wystąpił w 55 filmach fabularnych. Eldred Gregory Peck urodził się 5 kwietnia 1916 w La Jolla, dzielnicy San Diego w stanie Kalifornia[b]. Jego ojciec – Gregory Pearl Peck (1886–1962) – urodzony w Rochester w stanie Nowy Jork, był aptekarzem i farmaceutą angielsko-irlandzkiego pochodzenia. Po ukończeniu Uniwersytetu Michigan otworzył jedyną aptekę w La Jolla[c]. Pracując tam, zyskał przydomek „Doc”. Był dobrze zbudowany, udzielał się jako kapitan w lokalnej drużynie baseballowej. Okres dzieciństwa i lata młodości spędził na rodzinnej farmie w Irlandii, do której niespełna rok po narodzinach zabrała go matka Catherine Ashe (1864–1928), gdy jego ojciec Samuel Peck (1865–1887) zmarł na błonicę. Ashe wyemigrowała do Ameryki w 1884 w wieku 20 lat. Pochodziła z Annascaul, miasteczka położonego na półwyspie Dingle w hrabstwie Kerry, gdzie jej ojciec John był rolnikiem. Matka Pecka, Bernice Mae „Bunny” Ayers (1894–1992), urodzona w Saint Louis w stanie Missouri, miała sześcioro starszego rodzeństwa; dwie siostry i czterech braci. Przed przybyciem do La Jolla pracowała jako operatorka telefoniczna[d]. Miała angielsko-szkockie korzenie. Jej ojciec, John Daggett Ayres (1846–1912), był kapitanem łodzi rzecznych, które przemierzały rzeki Missisipi i Missouri w XIX wieku. Matka Katherine „Kate” Elizabeth Ayres (z domu Forse; 1853–1942), urodziła się w Pittsburghu w stanie Pensylwania. Rodzice Pecka pobrali się 4 czerwca 1915 w St. Louis Cathedral. Przyszły aktor wychowywał się w wierze katolickiej. Imię Eldred wybrała mu matka, która znalazła je w książce telefonicznej[e]. Ze strony ojca był spokrewniony z Thomasem Ashem, uczestnikiem powstania wielkanocnego. Po trzech latach separacji rodzice Pecka rozwiedli się 30 lipca 1922. Wyjechał z matką do Saint Louis, gdzie – aby wspomóc ją finansowo – podejmował się różnych dorywczych prac; zarabiał m.in. czyszcząc buty miejscowym subiektom, handlując gazetami na rogu ulicy i sprzedając lemoniadę graczom pokera w internacie. Po powrocie do Kalifornii matka znalazła zatrudnienie w San Francisco, a następnie w Los Angeles, zaś Peck przez trzy lata mieszkał z babką „Kate” Ayres w małym domku przy 7453 High Avenue, która go wychowywała i regularnie zabierała do kina. „Chodziliśmy na filmy dwa lub trzy razy w tygodniu. Lubiłem Hoot Gibsona i Toma Mixa… Ale ten którego zapamiętałem najbardziej to Lon Chaney w Upiorze w operze [1925]. Dostałem gęsiej skórki, a moje włosy stały dęba” – wspominał. Uczęszczał do La Jolla Elementary School, mieszczącej się przy skrzyżowaniu Gerard i Marine. Miał psa imieniem Bud, który odprowadzał go do szkoły. Był odwiedzany w czwartki przez swoją matkę i ojca, pracującego na nocnej zmianie w aptece w San Diego. Latem zabierał syna na wycieczki do Parku Narodowego Yellowstone i Yosemite oraz kemping i łowienie ryb na Catalina Island . Według biografa Gerarda Molyneauxa kluczową rolę w młodości Pecka odegrała Ayers i wujek Charlie Rannells, którzy „dostarczali mu poczucie troski rodzinnej i pozwalali w pełni korzystać z dziecięcej swobody”. Aby zapewnić mu bardziej stabilne otoczenie w okresie dorastania , Peck w wieku 10 lat został wysłany przez rodziców do katolickiej szkoły St. John’s Military Academy z internatem w Los Angeles, prowadzonej przez irlandzki zakon Sióstr Miłosierdzia . Jak wspominał: „Może moja matka i ojciec zdecydowali, że miałem za dużo zabawy w La Jolla, albo uznali, że potrzebowałem dyscypliny” . W wieku 13 lat został mianowany kapitanem korpusu kadetów tamtejszej placówki . Niecierpliwie wyczekiwał końca każdego miesiąca, gdy uczniowie mogli przyjechać na weekend do domu .