Léo Lévy

Leo Levy (ur. 19 września 1881 w Połczynie (niem. Polzin), zm. 10 listopada 1938 w Połczynie-Zdroju) – niemiecki kupiec pochodzący z żydowskiego rodu Levych, doktor chemii, żołnierz armii cesarskiej Wilhelma II w okresie I wojny światowej, zamożny mieszczanin. Zamordowany został w swoim domu przez nazistowskich bojówkarzy podczas nocy kryształowej. Przodkowie Leo Levy’ego osiedlili się w XVIII wieku w Wielkopolsce. Nie mieli prawa kupować ziemi, zatrudniać chrześcijan oraz napotykali na inne liczne trudności. Nie otrzymali nawet statusu Schutzjuden(ang.) (chronionych protegowanych Żydów). 14 czerwca 1744 urodził się Ascher Ben Yechazkiel Halevi (w Wielkopolsce miał nazwisko Ben Yechazkiel Halevi, potem przyjął nazwisko Berisch Ascher), który w 1765 ożenił się z Feigel Gitel Bat Yehudą Mosche, pochodzącą z rodziny Horowitzów. Rodzina Berischa Aschera wyemigrowała na Pomorze Zachodnie (wówczas Pomorze Tylne, niem. Hinterpommern), gdzie w kolejnych pokoleniach żyła w XIX–XX wieku w Połczynie-Zdroju (niem. Polzin, następnie Bad Polzin). Ród Levych liczył pięć pokoleń: Berisch Ascher, Ascher Jӓckel/Ascher Jakob Levy, Ascher Levy, Bernhard Levy i Leo Levy. Urodził się 19 września 1881 w Połczynie-Zdroju. Ojcem Leo był Bernhard, dziadkiem Ascher, pradziadkiem Leo Ascher Jӓckel-Levy. Uczęszczał do szkoły żydowskiej przy ul. Targowej (obecnie już nie istnieje) oraz do szkoły publicznej wybudowanej w 1866 przy ulicy Grunwaldzkiej. Uczył się religii (czytanie Tory, nauki czytania i pisania w języku hebrajskim), śpiewu i gimnastyki oraz przedmiotów, które wykładano w szkole publicznej. Zajęcia odbywały się codziennie, z wyjątkiem piątkowych popołudni oraz sobót. Leo pod okiem ojca zapoznawał się także z finansami, księgowością i zasadami prowadzenia firmy rodzinnej. Mieszkał z rodziną w dwupiętrowym domu przy ulicy 5 Marca (niem. Brunnenstrasse) w Połczynie, który został zakupiony w 1842 przez jego rodziców, Aschera i Fanny Levych za 1300 reichstalarów od rodziny von Manteufflów. Od 1899 Leo zamieszkiwał w dużym domu przy ulicy Zdrojowej, w którym jego ojciec stopniowo wykupił całe piętro; wcześniej było tu sanatorium. Leo zamieszkiwał tutaj z rodzicami i czworgiem rodzeństwa: Liną, Ernstem, Siegfriedem, Idą, a później z żoną i córkami. Rodzina aż do 1938 zajmowała całe piętro. Siedziba przedsiębiorstwa pozostała przy ulicy 5 Marca. W 1899 18-letni wtedy Leo został wysłany do Londynu, gdzie kontynuował naukę w firmie Linck Moeller, zajmującej się handlem drewnem. Jednocześnie studiował chemię na prestiżowym uniwersytecie w Heidelbergu. Po ukończeniu studiów otrzymał tytuł doktora chemii. Na początku XX wieku Połczyn-Zdrój liczył sześć tysięcy mieszkańców, gdzie mieszkało czterdzieści rodzin żydowskich, w tym Leo z rodziną. W 1913 Leo Levy poślubił Elsę Frensdorf, pochodzącą z tradycyjnej rodziny żydowskiej z Hanoweru. Inne źródło podaje, że mogło to być w 1911, kiedy skończył 30 lat. Leo z Elsą wiedli spokojne życie, bez kryzysów i konfliktów, bardzo cenił żonę i dbał o rodzinę.